Πόσο επιπλέον φορτίο δέχονται οι αρθρώσεις σας από το σωματικό βάρος;

Τα βασικά σημεία

• Το φορτίο στις αρθρώσεις είναι πολλαπλάσιο του σωματικού βάρους, όχι ίσο με αυτό.
• Ακόμη και μικρές αλλαγές στο βάρος μπορεί να σημαίνουν μεγάλες αλλαγές στη συνολική δύναμη που δέχονται οι αρθρώσεις.
• Η ευθυγράμμιση καθορίζει πού συγκεντρώνεται το φορτίο. Έτσι, δύο άνθρωποι με το ίδιο βάρος μπορεί να φορτίζουν τις αρθρώσεις τους πολύ διαφορετικά.
• Η φθορά του χόνδρου οφείλεται τόσο στο φορτίο όσο και στη φλεγμονή, όχι μόνο στο φορτίο.
• Μια απεικόνιση όλου του σώματος σε όρθια θέση δείχνει πώς μοιράζεται το φορτίο, κάτι που η απεικόνιση σε ξαπλωμένη θέση δεν μπορεί να δείξει.

Γιατί το σωματικό βάρος πολλαπλασιάζεται στις αρθρώσεις;

Το βάρος σας δεν πιέζει απλώς ευθεία προς τα κάτω. Κάθε άρθρωση λειτουργεί σαν μοχλός και οι μύες που τραβούν πάνω σε αυτόν τον μοχλό μεγαλώνουν τη δύναμη. Όταν στέκεστε ακίνητοι στα δύο πόδια, κάθε γόνατο σηκώνει περίπου το μισό σας βάρος. Μόλις κινηθείτε, οι συσπάσεις των μυών, η ορμή και η βαρύτητα μαζί πολλαπλασιάζουν αυτό το νούμερο αρκετές φορές.

Αυτό είναι βασική εμβιομηχανική, όχι κάποιο ελάττωμα στη λειτουργία του σώματος. Το μυοσκελετικό σύστημα είναι φτιαγμένο για να αντέχει αυτές τις δυνάμεις. Τα προβλήματα συνήθως εμφανίζονται όταν το φορτίο μοιράζεται άνισα, όταν κρατά περισσότερο από όσο αντέχει ο ιστός ή όταν ο χόνδρος και άλλες δομές είναι ήδη εξασθενημένα.

Πόσο φορτίο δέχονται τα γόνατα, τα ισχία και η σπονδυλική στήλη στις καθημερινές κινήσεις;

Ο πολλαπλασιασμός αλλάζει σε κάθε δραστηριότητα. Οι έρευνες δείχνουν σταθερά τα παρακάτω κατά προσέγγιση εύρη μόνο για την άρθρωση του γονάτου.

Παρόμοιοι πολλαπλασιασμοί ισχύουν και για το ισχίο. Η οσφυϊκή μοίρα της σπονδυλικής στήλης δέχεται διαφορετικές δυνάμεις, αλλά η αρχή είναι η ίδια: η κίνηση μεγαλώνει το φορτίο και όσο περισσότερο λυγίζει η άρθρωση, τόσο μεγαλύτερη είναι η δύναμη.

Γι' αυτό το βάρος και ο πόνος στις αρθρώσεις συνδέονται τόσο στενά. Επειδή ο πολλαπλασιασμός λειτουργεί πάντα, ακόμη και μια μικρή αλλαγή στο βάρος μεταφράζεται σε πολύ μεγαλύτερη αλλαγή στη συνολική δύναμη μέσα σε μια ολόκληρη μέρα με περπάτημα, ορθοστασία και σκάλες.

Πώς αλλάζει η ευθυγράμμιση το σημείο όπου συγκεντρώνεται το φορτίο;

Η ευθυγράμμιση καθορίζει ποιο μέρος της αρθρικής επιφάνειας σηκώνει τη μεγαλύτερη δύναμη. Δύο άνθρωποι με ακριβώς το ίδιο βάρος μπορεί να έχουν πολύ διαφορετική καταπόνηση στις αρθρώσεις, ανάλογα με το πώς ευθυγραμμίζεται ο σκελετός τους από τα πόδια έως τη σπονδυλική στήλη.

Όταν το πόδι είναι καλά ευθυγραμμισμένο, το φορτίο απλώνεται αρκετά ομοιόμορφα σε όλη την επιφάνεια της άρθρωσης. Όταν υπάρχει κλίση, στροφή ή μετατόπιση στην ευθυγράμμιση των κάτω άκρων, η δύναμη συγκεντρώνεται σε μικρότερη περιοχή του χόνδρου. Αυτό το συγκεντρωμένο φορτίο επιταχύνει τη φθορά, ακόμη κι όταν το συνολικό βάρος μένει το ίδιο.

Αυτός είναι ένας λόγος που το βάρος μόνο του δεν λέει όλη την ιστορία. Η ευθυγράμμιση, η μυϊκή δύναμη και ο τρόπος που κινείστε διαμορφώνουν όλα μαζί το πώς μοιράζεται το φορτίο. Η αντιμετώπιση της ευθυγράμμισης μπορεί να αλλάξει τον τρόπο που καταπονείται μια άρθρωση, είτε αλλάξει το βάρος είτε όχι.

Βλάπτει το επιπλέον βάρος απευθείας τον χόνδρο;

Το μηχανικό φορτίο είναι ένας παράγοντας, αλλά όχι ο μόνος. Οι έρευνες για την παχυσαρκία και την οστεοαρθρίτιδα δείχνουν ότι το περιττό σωματικό λίπος παράγει επίσης φλεγμονώδεις ουσίες που λέγονται αδιποκίνες. Αυτές κυκλοφορούν στο αίμα και μπορούν να εξασθενήσουν τον χόνδρο ακόμη και σε αρθρώσεις που δεν σηκώνουν καθόλου βάρος, όπως τα χέρια.

Άρα η σχέση ανάμεσα στο βάρος και στον πόνο στις αρθρώσεις περνά από δύο δρόμους: την άμεση μηχανική δύναμη και τη φλεγμονή σε όλο τον οργανισμό. Και τα δύο μετράνε. Γι' αυτό κάποιοι άνθρωποι με μεγαλύτερο βάρος έχουν πόνο σε αρθρώσεις που δεν θα περίμενε κανείς, ενώ άλλοι με το ίδιο βάρος δεν έχουν.

Το βασικό είναι ότι το φορτίο και η φλεγμονή είναι ξεχωριστά αλλά σχετίζονται. Το να καταλάβετε ποιος παράγοντας υπερισχύει στη δική σας περίπτωση, και πού στέλνει η ευθυγράμμισή σας τη μηχανική καταπόνηση, είναι η αφετηρία για κάθε χρήσιμο πλάνο.

Πώς μια απεικόνιση σε όρθια θέση δείχνει το φορτίο στις αρθρώσεις που χάνεται στην ξαπλωμένη θέση;

Οι συνηθισμένες ακτινογραφίες, η αξονική και η μαγνητική τομογραφία γίνονται συνήθως σε ξαπλωμένη θέση. Όταν είστε ξαπλωμένοι, η βαρύτητα δεν δρα με τον ίδιο τρόπο και οι μύες χαλαρώνουν. Κάθε κλίση, μετατόπιση ή άνιση φόρτιση εξαφανίζεται από την εικόνα. Το αποτέλεσμα μπορεί να φαίνεται φυσιολογικό, ακόμη κι όταν οι αρθρώσεις σας δέχονται σημαντική άνιση καταπόνηση στην καθημερινή ζωή.

Μια απεικόνιση EOS όλου του σώματος σε όρθια θέση καταγράφει τον σκελετό σας υπό πραγματικές συνθήκες φόρτισης, από τους αστραγάλους έως το κρανίο, σε μία μόνο εικόνα. Δείχνει πώς η ευθυγράμμισή σας μοιράζει το φορτίο σε όλες τις αρθρώσεις ταυτόχρονα. Αυτή είναι η πληροφορία που βοηθά τους θεράποντες επαγγελματίες υγείας να καταλάβουν αν ο πόνος σας σχετίζεται με το πού συγκεντρώνεται η δύναμη, και όχι μόνο με το πού έχει ήδη εμφανιστεί βλάβη.

Η απεικόνιση EOS σε όρθια θέση της ScanAlign χρησιμοποιεί περίπου 90% λιγότερη ακτινοβολία από μια συνηθισμένη ακτινογραφία, περίπου δέκα φορές λιγότερη. Η εξέταση διαρκεί λίγα δευτερόλεπτα και απλώς στέκεστε ακίνητοι μέσα στο μηχάνημα.

Τι μπορεί να μειώσει το επιβλαβές φορτίο στις αρθρώσεις;

Αρκετοί παράγοντες επηρεάζουν πόση καταπόνηση φτάνει στις αρθρώσεις σας. Κανένας δεν απαιτεί ακραία μέτρα.

• Μυϊκή δύναμη. Οι πιο δυνατοί μύες γύρω από μια άρθρωση απορροφούν περισσότερη δύναμη πριν αυτή φτάσει στον χόνδρο. Η στοχευμένη ενδυνάμωση είναι ένας από τους πιο αποτελεσματικούς τρόπους να προστατέψετε τις αρθρώσεις.
• Διόρθωση της ευθυγράμμισης. Αν μια δομική κλίση ή στροφή στέλνει το φορτίο στη μία πλευρά μιας άρθρωσης, το πρώτο βήμα είναι να εντοπιστεί. Τα ορθωτικά, η φυσικοθεραπεία ή ο σχεδιασμός μιας χειρουργικής επέμβασης μπορούν όλα να αντιμετωπίσουν την ευθυγράμμιση.
• Επιλογή δραστηριοτήτων. Αν διαλέγετε δραστηριότητες που σας κρατούν σε κίνηση χωρίς υπερβολικές κορυφώσεις φορτίου, όπως το κολύμπι ή το ποδήλατο, μένετε δραστήριοι και ελέγχετε την καταπόνηση των αρθρώσεων.
• Σταδιακή αλλαγή βάρους. Επειδή ο πολλαπλασιασμός μεγαλώνει κάθε κιλό, ακόμη και μια μικρή, σταδιακή μείωση του βάρους φέρνει δυσανάλογα μεγάλη μείωση της δύναμης στις αρθρώσεις μέσα σε χιλιάδες βήματα κάθε μέρα.

Το σημαντικό είναι να καταλάβετε τον συγκεκριμένο τρόπο που φορτίζεται το δικό σας σώμα. Μια εξέταση όλου του σώματος σε όρθια θέση δείχνει αυτό το μοτίβο και δίνει στον θεράποντα επαγγελματία υγείας σας μια καθαρή βάση για τις συστάσεις του. Μπορείτε να κλείσετε μια απεικόνιση ευθυγράμμισης σε όρθια θέση για να ξεκινήσετε.

Πριν ξεκινήσετε μια θεραπεία, ή πριν αλλάξετε αυτήν που ήδη κάνετε, αξίζει να έχετε μια λεπτομερή διάγνωση. Το αν η αιτία βρίσκεται στη λεκάνη, στα πόδια ή στη σπονδυλική στήλη αλλάζει το τι πραγματικά θα σας βοηθήσει.

Συχνές ερωτήσεις για το βάρος και το φορτίο στις αρθρώσεις

Πηγές

1. D'Lima DD, Fregly BJ, Colwell CW. In vivo knee forces during recreation and exercise after knee arthroplasty. Clinical Orthopaedics and Related Research, 2008;466(11):2605-2611.
2. Messier SP et al. Effects of intensive diet and exercise on knee joint loads, inflammation, and clinical outcomes among overweight and obese adults with knee osteoarthritis. JAMA, 2013;310(12):1263-1273.
3. Arthritis Research UK (πλέον Versus Arthritis). Osteoarthritis: causes, symptoms, treatments. versusarthritis.org.