Τι είναι η νόσος του Blount και πότε χρειάζονται θεραπεία τα ραιβά γόνατα;
Η νόσος του Blount είναι διαταραχή του αυξητικού χόνδρου στο πάνω μέρος της κνήμης, που κάνει το ένα ή και τα δύο πόδια να στραβώνουν προς τα έξω όλο και περισσότερο. Στα νήπια η φυσιολογική ραιβότητα ισιώνει μόνη της. Η νόσος του Blount, αντίθετα, χειροτερεύει με τον καιρό αν δεν αντιμετωπιστεί. Μια ακτινογραφία ολόκληρων των κάτω άκρων σε όρθια θέση είναι ο πιο καθαρός τρόπος να εκτιμηθεί η ραιβότητα και να φανεί αν εξελίσσεται.
Τα βασικά σημεία
- Η νόσος του Blount (ραιβή κνήμη) είναι μια ραιβότητα των ποδιών που επιδεινώνεται και οφείλεται σε μη φυσιολογική ανάπτυξη στο εσωτερικό τμήμα του πάνω μέρους της κνήμης.
- Διαφέρει από τη φυσιολογική ραιβότητα των βρεφών, που σχεδόν πάντα διορθώνεται ως την ηλικία των τριών με τεσσάρων ετών.
- Η έγκαιρη διάγνωση μετράει. Όσο νωρίτερα εντοπιστεί, τόσο πιο απλές τείνουν να είναι οι επιλογές θεραπείας.
- Η απεικόνιση σε όρθια θέση δείχνει το πραγματικό σχήμα των ποδιών όταν σηκώνουν το βάρος του σώματος. Οι εξετάσεις σε ξαπλωμένη θέση μπορεί να το δείχνουν μικρότερο.
- Η θεραπεία κυμαίνεται από νάρθηκα ως χειρουργείο, ανάλογα με την ηλικία και τη βαρύτητα.
Πώς φαίνεται η νόσος του Blount;
Η νόσος του Blount προκαλεί ορατή κύρτωση προς τα μέσα της μιας ή και των δύο κνημών, συνήθως λίγο κάτω από το γόνατο. Η κύρτωση είναι πιο απότομη και πιο γωνιώδης από την ήπια καμπύλη που βλέπουμε σε ένα νήπιο που ακόμη αναπτύσσεται. Με τον καιρό, το πόδι που έχει πρόβλημα μπορεί επίσης να στραφεί προς τα μέσα, και το πέλμα να κοιτάζει προς τα μέσα. Παιδιά και έφηβοι μπορεί να κουτσαίνουν, να παραπονιούνται για πόνο στο γόνατο ή απλώς να φαίνονται «πιο στραβοπόδαροι» από τους συνομηλίκους τους.
Το ένα ή και τα δύο πόδια στραβώνουν προς τα έξω στο γόνατο, και η καμπύλη βαθαίνει μέσα σε μήνες ή χρόνια αντί να βελτιώνεται.
Πόνος στην εσωτερική πλευρά του γονάτου, μερικές φορές με την αίσθηση ότι το γόνατο «φεύγει» στο περπάτημα ή στο τρέξιμο.
Εμφανές κούτσαμα ή λικνιστό βάδισμα, ιδιαίτερα αν έχει πρόβλημα μόνο το ένα πόδι.
Το πέλμα στην πλευρά με το πρόβλημα μπορεί να γυρίζει προς τα μέσα λόγω κνημιαίας στροφής (συστροφής του οστού της κνήμης).
Σε τι διαφέρει η νόσος του Blount από τα φυσιολογικά ραιβά γόνατα;
Σχεδόν όλα τα μωρά γεννιούνται με κάποιο βαθμό ραιβότητας. Αυτό λέγεται φυσιολογική ραιβότητα γονάτων και ισιώνει μόνο του γύρω στην ηλικία των τριών ή τεσσάρων ετών. Σε πολλά παιδιά, τα πόδια περνούν μάλιστα από μια φάση με ήπια βλαισά γόνατα, πριν πάρουν την ευθυγράμμιση που θα έχουν ως ενήλικες.
Η νόσος του Blount διαφέρει, γιατί η ραιβότητα δεν βελτιώνεται. Χειροτερεύει. Ο αυξητικός χόνδρος στην εσωτερική πλευρά του πάνω μέρους της κνήμης (εγγύς αυξητικός χόνδρος της κνήμης) σταματά να αναπτύσσεται φυσιολογικά, ενώ η εξωτερική πλευρά συνεχίζει. Έτσι σχηματίζεται μια όλο και πιο απότομη γωνία λίγο κάτω από το γόνατο. Αν τα ραιβά γόνατα ενός παιδιού χειροτερεύουν μετά την ηλικία των δύο ετών ή είναι εμφανώς χειρότερα από τη μία πλευρά, το παιδί πρέπει να εξεταστεί.
Τι προκαλεί τη νόσο του Blount;
Η ακριβής αιτία δεν είναι πλήρως γνωστή, αλλά το κέντρο του προβλήματος είναι η υπερβολική πίεση στον αυξητικό χόνδρο στο πάνω μέρος της κνήμης. Αυτή η μη φυσιολογική φόρτιση διαταράσσει τη φυσιολογική ανάπτυξη του οστού. Αρκετοί παράγοντες αυξάνουν τον κίνδυνο.
Το μεγαλύτερο σωματικό βάρος ασκεί περισσότερη πίεση στον αυξητικό χόνδρο. Γι' αυτό είναι ισχυρός παράγοντας κινδύνου τόσο για τη βρεφική όσο και για την εφηβική μορφή.
Τα παιδιά που περπατούν πολύ νωρίς μπορεί να φορτώνουν τον αυξητικό χόνδρο πριν είναι έτοιμος, ιδιαίτερα αν έχουν και μεγαλύτερο σωματικό βάρος.
Η νόσος του Blount είναι συχνότερη σε ορισμένους πληθυσμούς και μπορεί να εμφανίζεται σε περισσότερα μέλη της ίδιας οικογένειας. Αυτό δείχνει ότι υπάρχει κληρονομικός παράγοντας.
Υπάρχουν διαφορετικοί τύποι νόσου του Blount;
Ναι. Η νόσος του Blount συνήθως κατατάσσεται με βάση την ηλικία που εμφανίζεται. Οι δύο κύριες μορφές συμπεριφέρονται διαφορετικά και ανταποκρίνονται σε διαφορετικές προσεγγίσεις.
Η βρεφική ραιβή κνήμη εμφανίζεται πριν από την ηλικία των τεσσάρων ετών. Συχνά αφορά και τα δύο πόδια. Αν εντοπιστεί νωρίς, ο νάρθηκας μπορεί να είναι αποτελεσματικός. Αν η ραιβότητα συνεχίζεται μετά τα τέσσερα ή είναι σοβαρή, συνήθως εξετάζεται το χειρουργείο. Συνολικά, αυτή είναι η πιο συχνή μορφή.
Η εφηβική νόσος του Blount εμφανίζεται μετά την ηλικία των δέκα ετών, συνήθως μόνο στο ένα πόδι. Συνδέεται έντονα με το μεγαλύτερο σωματικό βάρος. Σε αυτό το στάδιο ο νάρθηκας σπάνια είναι αποτελεσματικός, γιατί μεγάλο μέρος της ανάπτυξης του σκελετού έχει ήδη γίνει. Η συνηθισμένη θεραπεία είναι το χειρουργείο, για παράδειγμα καθοδηγούμενη ανάπτυξη ή οστεοτομία (ελεγχόμενη τομή του οστού για να διορθωθεί η γωνία).
Πώς γίνεται η διάγνωση της νόσου του Blount με απεικόνιση;
Η διάγνωση βασίζεται στην κλινική εξέταση και στην απεικόνιση ολόκληρων των κάτω άκρων. Η ακτινογραφία του πάνω μέρους της κνήμης δείχνει χαρακτηριστικές αλλαγές στον αυξητικό χόνδρο, όπως ράμφος ή διεύρυνση στην εσωτερική πλευρά. Ο ειδικός γιατρός σας θα εξετάσει τη συνολική ευθυγράμμιση των ποδιών, για να μετρήσει πόσο σοβαρή είναι η ραιβότητα και αν έχει αλλάξει από την προηγούμενη εικόνα.
Το πιο σημαντικό: η απεικόνιση πρέπει να γίνεται σε όρθια θέση. Όταν ξαπλώνετε για μια εξέταση, το βάρος του σώματος δεν φορτώνει πια τα πόδια και η πραγματική γωνία της ραιβότητας μικραίνει. Μια ακτινογραφία ολόκληρων των κάτω άκρων σε όρθια θέση απεικονίζει τα πόδια από το ισχίο ως τον αστράγαλο σε μία εικόνα, με τα πόδια να σηκώνουν το βάρος του σώματος. Έτσι δίνει την πιο ακριβή εικόνα της παραμόρφωσης.
Στη ScanAlign, απεικόνιση σε όρθια θέση με χαμηλή δόση, χρησιμοποιούμε την τεχνολογία EOS, που δίνει εικόνες ολόκληρων των κάτω άκρων σε όρθια θέση με περίπου 90% λιγότερη ακτινοβολία από μια συνηθισμένη ακτινογραφία, δηλαδή περίπου δέκα φορές λιγότερη. Για παιδιά και εφήβους που μεγαλώνουν και μπορεί να χρειαστούν επαναλαμβανόμενες εξετάσεις με τον καιρό, αυτή η χαμηλότερη δόση έχει σημασία.
Πότε είναι καλύτερη επιλογή η μαγνητική τομογραφία; Το EOS δείχνει καθαρά τα οστά, τις αρθρώσεις και τη συνολική ευθυγράμμιση. Αν ο ειδικός γιατρός σας χρειάζεται να δει με λεπτομέρεια τους μαλακούς ιστούς, τον χόνδρο ή τον αυξητικό χόνδρο, συνήθως η μαγνητική τομογραφία είναι το καλύτερο εργαλείο. Σε πολλές περιπτώσεις νόσου του Blount χρησιμοποιούνται και οι δύο εξετάσεις μαζί.
Πότε χρειάζονται χειρουργείο τα ραιβά γόνατα λόγω νόσου του Blount;
Δεν χρειάζεται επέμβαση σε κάθε περίπτωση. Η απόφαση εξαρτάται από την ηλικία του παιδιού, από το πόσο σοβαρή είναι η ραιβότητα και από το αν χειροτερεύει. Ακολουθεί ένας γενικός οδηγός για τα βήματα.
Παρακολούθηση
Σε πολύ μικρά παιδιά με ήπια ραιβότητα, το πρώτο βήμα είναι συχνά η τακτική παρακολούθηση, με κλινική επανεκτίμηση και απεικόνιση σε όρθια θέση, για να φανεί αν η ραιβότητα υποχωρεί μόνη της.
Νάρθηκας
Στη βρεφική νόσο του Blount (πριν από τα τέσσερα), ένας νάρθηκας γόνατος, αστραγάλου και πέλματος που φοριέται τη νύχτα μπορεί να βοηθήσει να καθοδηγηθεί η ανάπτυξη. Ο νάρθηκας είναι λιγότερο αποτελεσματικός αν το παιδί είναι μεγαλύτερο ή αν η παραμόρφωση είναι σοβαρή.
Χειρουργείο καθοδηγούμενης ανάπτυξης
Τοποθετείται μια μικρή πλάκα ή ένα άγκιστρο στον εξωτερικό αυξητικό χόνδρο, για να τον επιβραδύνει προσωρινά. Έτσι η εσωτερική πλευρά προλαβαίνει και το πόδι ισιώνει. Αυτό λειτουργεί καλύτερα όσο υπάρχει ακόμη σημαντική ανάπτυξη μπροστά.
Οστεοτομία
Σε σοβαρές περιπτώσεις ή όταν το πρόβλημα εντοπίζεται αργά, ο χειρουργός κόβει την κνήμη και την ευθυγραμμίζει σε πιο ίσια θέση. Είναι μεγαλύτερη επέμβαση, αλλά μπορεί να διορθώσει σημαντική παραμόρφωση.
Η ScanAlign είναι κλινική διαγνωστικής απεικόνισης. Δεν προσφέρουμε θεραπεία, αλλά οι εικόνες μας ολόκληρων των κάτω άκρων σε όρθια θέση δίνουν στον ορθοπαιδικό χειρουργό ή στον ειδικό γιατρό σας τα λεπτομερή στοιχεία ευθυγράμμισης που χρειάζεται για να σχεδιάσει τη σωστή προσέγγιση.
Πριν ξεκινήσετε μια θεραπεία ή αλλάξετε αυτή που ήδη ακολουθείτε, αξίζει να έχετε μια λεπτομερή διάγνωση. Το αν η αιτία βρίσκεται στη λεκάνη, στα πόδια ή στη σπονδυλική στήλη αλλάζει το τι θα βοηθήσει πραγματικά.
Σας ανησυχεί μια ραιβότητα που χειροτερεύει; Μια εικόνα ολόκληρων των κάτω άκρων σε όρθια θέση δίνει στον ειδικό σας την πιο καθαρή εικόνα της παραμόρφωσης.
Κλείστε εξέταση ευθυγράμμισης ποδιών για παιδιάΣυχνές ερωτήσεις για τη νόσο του Blount
Στα περισσότερα παιδιά τα ραιβά γόνατα ισιώνουν μόνα τους ως την ηλικία των τριών με τεσσάρων ετών. Αν η ραιβότητα υπάρχει ακόμη ή χειροτερεύει μετά από αυτή την ηλικία, αξίζει να εξετάσει τα πόδια ένας ειδικός.
Η φυσιολογική ραιβότητα είναι ίδια και στις δύο πλευρές και βελτιώνεται σταδιακά. Η νόσος του Blount συνήθως προκαλεί πιο απότομη, πιο γωνιώδη κύρτωση λίγο κάτω από το γόνατο. Μπορεί να επηρεάζει το ένα πόδι περισσότερο από το άλλο και με τον καιρό χειροτερεύει αντί να βελτιώνεται.
Όχι. Η ραχίτιδα οφείλεται σε έλλειψη βιταμίνης D ή ασβεστίου, που μαλακώνει όλα τα οστά. Η νόσος του Blount είναι τοπικό πρόβλημα του αυξητικού χόνδρου στο πάνω μέρος της κνήμης. Φαίνονται διαφορετικά στις εξετάσεις, αν και και οι δύο μπορούν να προκαλέσουν ραιβότητα.
Η βρεφική μορφή συχνά επηρεάζει και τα δύο πόδια. Η εφηβική μορφή πιο συχνά επηρεάζει μόνο το ένα. Ακόμη κι όταν έχουν πρόβλημα και τα δύο πόδια, η βαρύτητα μπορεί να διαφέρει από το ένα στο άλλο.
Η νόσος του Blount διαγιγνώσκεται κατά την ανάπτυξη. Ωστόσο, ενήλικες που είχαν νόσο του Blount ως παιδιά χωρίς θεραπεία ή με μερική θεραπεία μπορεί να έχουν ακόμη υπολειπόμενη ραιβότητα και σχετικά προβλήματα στις αρθρώσεις, για τα οποία είναι χρήσιμη μια εκτίμηση της ευθυγράμμισης.
Όταν ξαπλώνετε, η βαρύτητα δεν ασκείται πια στα οστά. Μια εικόνα σε όρθια θέση δείχνει την πραγματική γωνία της ραιβότητας με όλο το βάρος του σώματος, και δίνει στον χειρουργό την πιο ακριβή μέτρηση για να σχεδιάσει τη θεραπεία.
Το EOS χρησιμοποιεί περίπου 90% λιγότερη ακτινοβολία από μια συνηθισμένη ακτινογραφία, δηλαδή περίπου δέκα φορές λιγότερη. Αυτό βοηθά ιδιαίτερα όταν ένα παιδί ή ένας έφηβος χρειάζεται επαναλαμβανόμενες εξετάσεις για να παρακολουθείται η παραμόρφωση με τον καιρό.
Όχι. Μπορείτε να κλείσετε ραντεβού απευθείας. Πρώτα προσφέρουμε μια δωρεάν βιντεοκλήση, για να καταλάβουμε τι σας απασχολεί και να επιβεβαιώσουμε ότι μια εικόνα ολόκληρων των κάτω άκρων σε όρθια θέση είναι το σωστό επόμενο βήμα.
Η τιμή για ασθενείς που ταξιδεύουν από το εξωτερικό επιβεβαιώνεται κατά τη δωρεάν βιντεοκλήση.
Η υποτροπή είναι πιθανή, ιδιαίτερα στη βρεφική μορφή ή αν το παιδί έχει ακόμη σημαντική ανάπτυξη μπροστά του. Η τακτική παρακολούθηση με απεικόνιση σε όρθια θέση βοηθά να εντοπιστεί νωρίς αν η ραιβότητα επιστρέψει.
Σας ανησυχεί ραιβότητα των ποδιών που χειροτερεύει;
Σε μια δωρεάν βιντεοκλήση καταλαβαίνουμε τι σας απασχολεί και σας λέμε αν μια εικόνα ολόκληρων των κάτω άκρων σε όρθια θέση είναι το σωστό επόμενο βήμα.
Κλείστε δωρεάν βιντεοκλήσηΠηγές
- Sabharwal S. Blount disease. Journal of Bone and Joint Surgery (American). 2009;91(7):1758-1776.
- NHS. Bow legs. NHS Health A to Z. Διαθέσιμο στο: nhs.uk.
- Langenskiöld A. Tibia vara (osteochondrosis deformans tibiae): a survey of 23 cases. Acta Chirurgica Scandinavica. 1952;103(1):1-22.
Συντάκτης: Αμπάς Ντάμι (Abbas Dhami), ειδικός διαγνωστικός ακτινολόγος τεχνολόγος
Αυτή η σελίδα δίνει γενικές πληροφορίες και δεν αποτελεί διάγνωση.
Η ScanAlign είναι η εμπορική επωνυμία της CoreMed Solutions Ltd και λειτουργεί με την άδεια CQC του The Harley Street Hospital.