Λειτουργική ή ανατομική: τι είδους ανισοσκελία έχετε;
Η ανισοσκελία είναι είτε ανατομική, δηλαδή ένα οστό είναι πράγματι πιο κοντό, είτε λειτουργική, δηλαδή τα οστά έχουν το ίδιο μήκος, αλλά κάτι στη λεκάνη, στο ισχίο ή στην ισορροπία των μυών κάνει το ένα πόδι να λειτουργεί σαν πιο κοντό. Έχει σημασία να ξεχωρίσουμε τις δύο, γιατί κάθε τύπος χρειάζεται διαφορετική προσέγγιση. Και μόνο μια απεικόνιση σε όρθια θέση, με το βάρος του σώματος πάνω στα πόδια, δείχνει την πραγματική εικόνα.
Τα βασικά σημεία
- Στην ανατομική ανισοσκελία, το ένα μηριαίο οστό ή η μία κνήμη είναι πράγματι πιο κοντή από την άλλη.
- Στη λειτουργική (φαινομενική) ανισοσκελία, τα οστά είναι ίδια, αλλά η κλίση της λεκάνης, οι σφιγμένοι μύες ή προβλήματα στις αρθρώσεις δημιουργούν ανισορροπία.
- Οι εξετάσεις σε ξαπλωτή θέση μπορεί να μη δείξουν μια λειτουργική ανισοσκελία, γιατί η βαρύτητα ισιώνει τη λεκάνη και οι μύες χαλαρώνουν.
- Η απεικόνιση όλου του σώματος σε όρθια θέση καταγράφει και τους δύο τύπους, με το σώμα να σηκώνει το βάρος του όπως στην πραγματικότητα.
- Όταν ξέρετε τι τύπο έχετε, φαίνεται αν χρειάζεστε ανυψωτικό πτέρνας, θεραπεία με τα χέρια ή περαιτέρω διερεύνηση.
Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στην ανατομική και στη λειτουργική ανισοσκελία;
Στην ανατομική ανισοσκελία, ένα οστό του ποδιού είναι μετρήσιμα πιο κοντό από το αντίστοιχο της άλλης πλευράς. Στη λειτουργική ανισοσκελία (που λέγεται και «φαινομενική»), τα οστά είναι ίσα, αλλά το σώμα συμπεριφέρεται σαν να είναι το ένα πόδι πιο κοντό, λόγω κάποιας ανισορροπίας αλλού.
Το ίδιο το οστό είναι πιο κοντό. Αυτό μπορεί να συμβεί μετά από ένα παλιό κάταγμα που επουλώθηκε με κάποια βράχυνση, μετά από αρθροπλαστική ισχίου ή γόνατος, μετά από τραυματισμό στον αυξητικό χόνδρο σε μικρότερη ηλικία, ή λόγω μιας πάθησης που επηρέασε την ανάπτυξη των οστών. Η διαφορά είναι σταθερή. Δεν αλλάζει ανάλογα με τη στάση του σώματος ή τον τόνο των μυών.
Οι ανατομικές διαφορές λέγονται μερικές φορές και «αληθινή» ανισοσκελία, γιατί φαίνονται πάντα στις εξετάσεις, όποια θέση κι αν έχετε.
Τα οστά είναι ίδια, αλλά κάτι άλλο δημιουργεί τη διαφορά. Συχνές αιτίες είναι η πλάγια κλίση της λεκάνης, η στροφή της λεκάνης, σφιγμένοι μύες στη μία πλευρά (όπως οι καμπτήρες του ισχίου ή οι προσαγωγοί), η σκολίωση ή μια σύγκαμψη στο ισχίο ή στο γόνατο.
Επειδή η αιτία βρίσκεται στους μαλακούς ιστούς ή στην ευθυγράμμιση και όχι στο μήκος των οστών, η λειτουργική ανισοσκελία μπορεί να αλλάζει με τη θέση. Μπορεί να εμφανίζεται όταν στέκεστε όρθιοι και να εξαφανίζεται όταν ξαπλώνετε. Γι' αυτό ακριβώς οι εξετάσεις σε ξαπλωτή θέση συχνά δεν τη δείχνουν.
Πολλοί άνθρωποι έχουν συνδυασμό και των δύο. Μια μικρή ανατομική διαφορά μπορεί να βγάλει τη λεκάνη από την ισορροπία της, και αυτό προσθέτει από πάνω και μια λειτουργική διαφορά. Γι' αυτό έχει τόση σημασία να μετρηθεί όλη η αλυσίδα, από το κεφάλι ως τα πόδια, ενώ στέκεστε όρθιοι.
Πώς καταλαβαίνετε ότι τα πόδια σας έχουν διαφορετικό μήκος;
Οι περισσότερες μικρές διαφορές δεν προκαλούν κανένα σύμπτωμα. Όταν η διαφορά είναι αρκετά μεγάλη, ή όταν το σώμα αντισταθμίζει εδώ και χρόνια, μπορεί να προσέξετε ένα ή περισσότερα από αυτά τα σημάδια.
Τα ρούχα πέφτουν στραβά. Το παντελόνι σέρνεται από τη μία πλευρά. Ο ράφτης παρατηρεί ότι το ένα πόδι είναι «πιο μακρύ».
Επίμονος, υπόκωφος πόνος που μετακινείται από το ισχίο στη μέση και αντίστροφα, συχνά χειρότερος μετά από ορθοστασία ή περπάτημα.
Γέρνετε προς τη μία πλευρά όταν περπατάτε, ή σας λένε ότι ο βηματισμός σας είναι άνισος.
Το «πιο μακρύ» πόδι δέχεται περισσότερη καταπόνηση. Με τον καιρό, το γόνατο, ο αστράγαλος ή το πέλμα σε εκείνη την πλευρά μπορεί να πονέσει.
Αν έχετε και άνισους γοφούς, αυτό είναι συχνά το πρώτο ορατό σημάδι ότι κάτι πιο κάτω στην αλυσίδα κάνει το σώμα να αντισταθμίζει.
Τι προκαλεί την ανισοσκελία;
Οι αιτίες χωρίζονται με τον ίδιο τρόπο, σε ανατομικές και λειτουργικές. Η ανατομική διαφορά ξεκινά από το ίδιο το οστό. Η λειτουργική διαφορά ξεκινά από τους μαλακούς ιστούς ή από την ευθυγράμμιση πιο πάνω ή πιο κάτω.
Κάταγμα στο μηριαίο ή στην κνήμη που επουλώθηκε με μικρή βράχυνση ή επιμήκυνση. (Ανατομική)
Η αρθροπλαστική ισχίου ή γόνατος μπορεί να αλλάξει το πραγματικό μήκος του ενός ποδιού. (Ανατομική)
Μια λεκάνη με κλίση ή στροφή μετακινεί τις κοτύλες του ισχίου πιο πάνω ή πιο κάτω, και το ένα πόδι λειτουργεί σαν πιο κοντό. (Λειτουργική)
Η καμπύλη της σπονδυλικής στήλης γέρνει τη λεκάνη και δημιουργεί φαινομενική ανισοσκελία, παρόλο που τα δύο πόδια είναι ίσα. (Λειτουργική)
Σφιγμένοι καμπτήρες του ισχίου, προσαγωγοί ή οπίσθιοι μηριαίοι στη μία πλευρά μπορούν να τραβήξουν τη λεκάνη εκτός ισορροπίας. (Λειτουργική)
Κάποιοι άνθρωποι ζουν με μια μικρή ανατομική διαφορά για δεκαετίες χωρίς πρόβλημα, μέχρι που μια νέα επιβάρυνση, ένας τραυματισμός, μια αλλαγή στη δραστηριότητα ή η δυσκαμψία της ηλικίας ξεπερνά την ικανότητα του σώματος να αντισταθμίζει. Τότε συχνά εμφανίζονται τα συμπτώματα.
Γιατί έχει σημασία η απεικόνιση σε όρθια θέση για τη μέτρηση του μήκους των ποδιών;
Σε μια εξέταση σε ξαπλωτή θέση οι μύες χαλαρώνουν και η βαρύτητα ισιώνει τη λεκάνη. Έτσι μια λειτουργική ανισοσκελία μπορεί να κρυφτεί εντελώς, γιατί οι αντισταθμίσεις του σώματος σταματούν μόλις ξαπλώσετε στο κρεβάτι της εξέτασης.
Μια απεικόνιση σε όρθια θέση, με το βάρος του σώματος πάνω στα πόδια, καταγράφει τον σκελετό σας ακριβώς όπως λειτουργεί στην καθημερινή ζωή, με τη βαρύτητα, την ένταση των μυών και το φορτίο στις αρθρώσεις να παίζουν όλα τον ρόλο τους. Στο ScanAlign, η απεικόνιση όλου του σώματος σε όρθια θέση καλύπτει και τα δύο πόδια, τη λεκάνη και όλη τη σπονδυλική στήλη σε μία μόνο λήψη, με περίπου 90% λιγότερη ακτινοβολία από μια κλασική ακτινογραφία, δηλαδή περίπου δέκα φορές λιγότερη. Έτσι η γνωμάτευση δείχνει και το μήκος των οστών και κάθε κλίση της λεκάνης ή της σπονδυλικής στήλης που μπορεί να προσθέτει λειτουργική διαφορά.
Αναρωτιέστε αν η ανισοσκελία σας είναι ανατομική, λειτουργική ή και τα δύο; Μια εξέταση EOS σε όρθια θέση μπορεί να σας το δείξει καθαρά.
Κλείστε δωρεάν βιντεοκλήσηΠότε η μαγνητική τομογραφία είναι η καλύτερη επιλογή: Το EOS δείχνει οστά, αρθρώσεις και ευθυγράμμιση. Αν ο θεράπων σας υποψιάζεται πρόβλημα στους μαλακούς ιστούς, όπως πρόβλημα σε δίσκο, πίεση νεύρου ή ρήξη μυός ή τένοντα, η μαγνητική τομογραφία είναι συνήθως η πιο κατάλληλη εξέταση. Οι δύο εξετάσεις αλληλοσυμπληρώνονται, δεν ανταγωνίζονται.
Τι μπορεί να γίνει όταν ξέρετε τι τύπο έχετε;
Η σωστή προσέγγιση εξαρτάται εξ ολοκλήρου από τον τύπο της ανισοσκελίας και το μέγεθός της. Ο προσδιορισμός του τύπου είναι το απαραίτητο πρώτο βήμα.
- Μπορεί να προταθεί ανυψωτικό πτέρνας ή πάτος για να ισιώσει η λεκάνη
- Τροποποίηση των παπουτσιών για μεγαλύτερες διαφορές
- Μετεγχειρητική επανεκτίμηση, αν η αλλαγή οφείλεται σε αρθροπλαστική
- Συνεχής παρακολούθηση των αντισταθμίσεων του σώματος
- Αντιμετώπιση της κλίσης, της στροφής της λεκάνης ή της σκολίωσης που προκαλεί τη φαινομενική διαφορά
- Στοχευμένες διατάσεις ή ενδυνάμωση για να ισορροπήσει η ένταση των μυών
- Θεραπεία με τα χέρια που στοχεύει στην αιτία, όχι στο σύμπτωμα
- Εδώ το ανυψωτικό πτέρνας δεν θα βοηθούσε και θα μπορούσε να χειροτερέψει τα πράγματα
Χωρίς να ξέρουμε τον τύπο, κάθε διόρθωση γίνεται στα τυφλά. Για παράδειγμα, ένα ανυψωτικό πτέρνας σε λειτουργική ανισοσκελία δεν διορθώνει την κλίση της λεκάνης που την προκάλεσε και μπορεί να δημιουργήσει νέα προβλήματα πιο πάνω στην αλυσίδα. Η καθαρή απεικόνιση είναι αυτό που μετατρέπει τις εικασίες σε σχέδιο.
Πριν ξεκινήσετε μια θεραπεία, ή πριν αλλάξετε αυτή που ήδη κάνετε, αξίζει να έχετε μια λεπτομερή διάγνωση. Το αν η αιτία βρίσκεται στη λεκάνη, στα πόδια ή στη σπονδυλική στήλη αλλάζει το τι θα σας βοηθήσει πραγματικά.
Συχνές ερωτήσεις
Ναι, και αυτό είναι αρκετά συχνό. Μια μικρή ανατομική διαφορά στο μήκος των οστών μπορεί να κάνει τη λεκάνη να γείρει, και αυτό προσθέτει από πάνω μια λειτουργική διαφορά. Μια απεικόνιση όλου του σώματος σε όρθια θέση βοηθά να ξεχωρίσουν οι δύο.
Είναι το ίδιο πράγμα με άλλα λόγια. Και η «φαινομενική» και η «λειτουργική» σημαίνουν ότι τα οστά έχουν ίσο μήκος, αλλά κάτι άλλο, όπως η κλίση της λεκάνης ή η μυϊκή ανισορροπία, κάνει το ένα πόδι να λειτουργεί σαν πιο κοντό.
Όταν ξαπλώνετε ανάσκελα, η βαρύτητα ισιώνει τη λεκάνη και οι μύες σας χαλαρώνουν. Η κλίση ή η στροφή που δημιουργεί τη φαινομενική διαφορά στην όρθια θέση μπορεί να εξαφανιστεί εντελώς. Έτσι μια ακτινογραφία ή αξονική τομογραφία σε ύπτια θέση μπορεί να δείξει ίσο μήκος ποδιών, ακόμη κι όταν το σώμα συμπεριφέρεται πολύ διαφορετικά όρθιο.
Όχι. Το ScanAlign δέχεται ασθενείς χωρίς παραπεμπτικό. Μπορείτε να κλείσετε εξέταση μέτρησης του μήκους των ποδιών απευθείας, ξεκινώντας με μια δωρεάν βιντεοκλήση για να βεβαιωθούμε ότι η εξέταση EOS είναι κατάλληλη για εσάς.
Το σύστημα EOS χρησιμοποιεί περίπου 90% λιγότερη ακτινοβολία από μια κλασική ακτινογραφία, δηλαδή περίπου δέκα φορές λιγότερη. Καταγράφει όλο το σώμα σε μία μόνο σάρωση σε όρθια θέση, οπότε δεν χρειάζονται πολλές λήψεις.
Μπορεί. Όταν το ένα πόδι είναι πιο κοντό, ή λειτουργεί σαν πιο κοντό, η λεκάνη γέρνει και η σπονδυλική στήλη αντισταθμίζει κάνοντας καμπύλη, ώστε το κεφάλι να μένει ίσιο. Με τον καιρό, αυτή η αντιστάθμιση μπορεί να υπερφορτώσει τους μύες και τις αρθρώσεις της μέσης στη μία πλευρά.
Λοξότητα της λεκάνης σημαίνει ότι η λεκάνη γέρνει προς τη μία πλευρά. Μπορεί να οφείλεται σε ανατομική ανισοσκελία που τραβά τη μία πλευρά της λεκάνης προς τα κάτω, ή μπορεί η ίδια να προκαλεί λειτουργική ανισοσκελία, αν η κλίση ξεκινά από τη σπονδυλική στήλη ή τους μύες του ισχίου.
Το ανυψωτικό πτέρνας μπορεί να βοηθήσει να ισιώσει η λεκάνη όταν η διαφορά είναι ανατομική. Αν η διαφορά είναι λειτουργική, το ανυψωτικό δεν αντιμετωπίζει την υποκείμενη αιτία, όπως τη μυϊκή ανισορροπία ή τη στροφή της λεκάνης, και θα μπορούσε να χειροτερέψει τα πράγματα. Είναι απαραίτητο να ξέρετε πρώτα τον τύπο.
Για ασθενείς που έρχονται από το εξωτερικό, η τιμή επιβεβαιώνεται κατά τη δωρεάν βιντεοκλήση, που είναι και το πρώτο βήμα για να επιβεβαιώσουμε ότι η εξέταση είναι κατάλληλη για εσάς.
Ναι. Η καμπύλη της σπονδυλικής στήλης μπορεί να γείρει τη λεκάνη, και έτσι η μία κοτύλη του ισχίου βρίσκεται πιο ψηλά από την άλλη. Αυτό δημιουργεί φαινομενική ανισοσκελία, ακόμη κι όταν το μηριαίο και η κνήμη έχουν το ίδιο μήκος και στις δύο πλευρές. Η απεικόνιση όλου του σώματος σε όρθια θέση μπορεί να δείξει μαζί και την καμπύλη και την κλίση της λεκάνης που προκαλεί.
Μάθετε τι τύπο ανισοσκελίας έχετε
Το πρώτο βήμα είναι μια δωρεάν βιντεοκλήση. Θα σας βοηθήσουμε να καταλάβετε αν μια εξέταση EOS σε όρθια θέση είναι το σωστό επόμενο βήμα για εσάς.
Κλείστε δωρεάν βιντεοκλήσηΣυντάκτης: Αμπάς Ντάμι (Abbas Dhami) (Ειδικός Διαγνωστικός Ακτινοτεχνολόγος)
Πηγές
- Brady RJ, Dean JB, Skinner TM, Gross MT. Limb length inequality: clinical implications for assessment and intervention. J Orthop Sports Phys Ther. 2003;33(5):221-234.
- Gurney B. Leg length discrepancy. Gait & Posture. 2002;15(2):195-206.
- NHS. Back pain: causes. nhs.uk/conditions/back-pain.
Η σελίδα αυτή παρέχει γενικές πληροφορίες και δεν αποτελεί διάγνωση.
Το ScanAlign είναι η εμπορική επωνυμία της CoreMed Solutions Ltd και λειτουργεί με την άδεια CQC (Care Quality Commission) του The Harley Street Hospital.