Σπονδυλόλυση (έλλειμμα του ισθμού): τι την προκαλεί και πώς εντοπίζεται;

Τι είναι η σπονδυλόλυση;

Η σπονδυλόλυση είναι ένα κάταγμα κόπωσης, ή μερικές φορές ένα πλήρες σπάσιμο, σε ένα σημείο του σπονδύλου που λέγεται ισθμός. Πρόκειται για μια λεπτή γέφυρα οστού που ενώνει τις πάνω και τις κάτω ζυγοαποφυσιακές αρθρώσεις στο πίσω μέρος κάθε σπονδύλου. Φανταστείτε τον ισθμό σαν ένα οστέινο στήριγμα που κρατά τον σπόνδυλο σταθερό. Όταν ραγίσει, ο σπόνδυλος χάνει ένα μέρος της σταθερότητάς του.

Συμβαίνει πιο συχνά στον Ο5, τον τελευταίο οσφυϊκό σπόνδυλο. Αυτή η περιοχή σηκώνει πολύ φορτίο και κινείται περισσότερο από κάθε άλλη στην έκταση, δηλαδή όταν λυγίζετε την πλάτη προς τα πίσω. Το έλλειμμα μπορεί να υπάρχει στη μία πλευρά του σπονδύλου (ετερόπλευρο) ή και στις δύο (αμφοτερόπλευρο).

Πολλοί άνθρωποι έχουν έλλειμμα του ισθμού χωρίς να το ξέρουν. Σε κάποιες περιπτώσεις το κάταγμα επουλώνεται μόνο του ή δεν προκαλεί ποτέ πρόβλημα. Σε άλλες, οδηγεί σε επίμονο πόνο στη μέση, ιδίως κατά τη διάρκεια ή μετά από σωματική δραστηριότητα.

Τι συμπτώματα προκαλεί η σπονδυλόλυση;

Το κύριο σύμπτωμα είναι ένας βουβός πόνος στη μέση, συνήθως στη μία πλευρά. Συνήθως χειροτερεύει όταν λυγίζετε την πλάτη προς τα πίσω, όταν στρίβετε ή όταν στέκεστε όρθιοι για πολλή ώρα. Αυτά είναι τα πιο συχνά σημάδια.

Τι προκαλεί το κάταγμα του ισθμού;

Η σπονδυλόλυση προκαλείται από επαναλαμβανόμενη καταπόνηση του ισθμού. Συνήθως δεν είναι αποτέλεσμα ενός μόνο τραυματισμού. Αντίθετα, στο οστό δημιουργούνται με τον καιρό μικροσκοπικές ρωγμές, που τελικά γίνονται ορατό έλλειμμα. Οι κύριοι παράγοντες που συμβάλλουν είναι οι εξής.

Επειδή το κάταγμα δημιουργείται σιγά σιγά, πολλοί το καταλαβαίνουν πρώτη φορά μόνο όταν ο πόνος γίνει τόσο επίμονος που ζητούν ιατρική συμβουλή. Ως τότε, το έλλειμμα μπορεί να υπάρχει ήδη για μήνες ή και περισσότερο.

Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα σε σπονδυλόλυση και σπονδυλολίσθηση;

Η σπονδυλόλυση είναι η ρωγμή στον ισθμό. Η σπονδυλολίσθηση είναι αυτό που μπορεί να ακολουθήσει: αν ο ισθμός έχει σπάσει και στις δύο πλευρές, ο σπόνδυλος από πάνω μπορεί να γλιστρήσει προς τα εμπρός πάνω στον σπόνδυλο από κάτω. Με απλά λόγια, η σπονδυλόλυση είναι το κάταγμα και η σπονδυλολίσθηση είναι η ολίσθηση που το κάταγμα μπορεί να επιτρέψει.

Δεν οδηγεί κάθε έλλειμμα του ισθμού σε ολίσθηση. Πολλοί άνθρωποι ζουν με αμφοτερόπλευρο κάταγμα του ισθμού και δεν παθαίνουν ποτέ σπονδυλολίσθηση. Ωστόσο, για να σχεδιαστεί το σωστό επόμενο βήμα, είναι σημαντικό να ξέρουμε αν υπάρχει ολίσθηση και αν αλλάζει όταν στέκεστε όρθιοι, υπό την επίδραση της βαρύτητας.

Εδώ η απεικόνιση σε όρθια θέση έχει ιδιαίτερη αξία. Ένας σπόνδυλος μπορεί να φαίνεται σταθερός όταν είστε ξαπλωμένοι, επειδή η βαρύτητα δεν τον τραβά πια προς τα εμπρός. Όταν σηκωθείτε, ο ίδιος σπόνδυλος μπορεί να γλιστρήσει αισθητά. Αν ξέρει κανείς αν μια ολίσθηση είναι σταθερή ή αλλάζει με τη στάση του σώματος, ο επαγγελματίας υγείας που σας παρακολουθεί μπορεί να αποφασίσει ανάμεσα σε συντηρητική αντιμετώπιση και σε περαιτέρω παρέμβαση.

Πώς βοηθά η απεικόνιση σε όρθια θέση στην εκτίμηση της σπονδυλόλυσης;

Η απεικόνιση σε όρθια θέση, με το βάρος του σώματος, δείχνει τη σπονδυλική στήλη όπως πραγματικά λειτουργεί, με όλο το φορτίο της βαρύτητας και του βάρους σας. Αυτό έχει σημασία στη σπονδυλόλυση, γιατί το έλλειμμα του ισθμού μπορεί να δείξει την πραγματική του επίδραση μόνο όταν η σπονδυλική στήλη φορτίζεται.

Οι περισσότερες συνηθισμένες εξετάσεις, όπως μια απλή ακτινογραφία, η αξονική ή η μαγνητική τομογραφία, γίνονται ενώ είστε ξαπλωμένοι. Σε αυτή τη θέση οι μύες χαλαρώνουν και η βαρύτητα δεν πιέζει πια τη σπονδυλική στήλη. Μια μικρή ολίσθηση ή αστάθεια που προκαλεί πόνο στην καθημερινή ζωή μπορεί να μη φανεί καθόλου.

Μια απεικόνιση όλου του σώματος σε όρθια θέση με EOS καταγράφει ολόκληρο τον σκελετό, από το κεφάλι ως τα πόδια, σε μία όρθια εικόνα. Χρησιμοποιεί περίπου 90% λιγότερη ακτινοβολία από μια συνηθισμένη ακτινογραφία, δηλαδή περίπου δέκα φορές λιγότερη. Επειδή σας απεικονίζει όρθιους, δείχνει την πραγματική ευθυγράμμιση της σπονδυλικής σας στήλης, κάθε ολίσθηση υπό φορτίο και το πώς το υπόλοιπο σώμα σας, μαζί με τη λεκάνη, τα ισχία και τα πόδια, μπορεί να αντισταθμίζει το έλλειμμα.

Το σώμα σας είναι μια ενωμένη αλυσίδα. Ένα έλλειμμα του ισθμού στη μέση μπορεί να αλλάξει την καμπύλη της σπονδυλικής στήλης από πάνω του, να γείρει τη λεκάνη και να επηρεάσει τον τρόπο που φορτίζετε τα ισχία και τα γόνατά σας. Μια όρθια εικόνα όλου του σώματος επιτρέπει στον επαγγελματία υγείας που σας παρακολουθεί να δει όλες αυτές τις συνδέσεις μαζί, αντί να μαντεύει από μια εξέταση μίας μόνο περιοχής σε ξαπλωτή θέση.

Πώς αντιμετωπίζεται συνήθως η σπονδυλόλυση;

Η θεραπεία εξαρτάται από τη βαρύτητα του ελλείμματος, από το αν υπάρχει ολίσθηση και από το πόσο πόνο προκαλεί. Το ScanAlign παρέχει τη διαγνωστική απεικόνιση που βοηθά σε αυτές τις αποφάσεις, αλλά δεν προσφέρει το ίδιο θεραπεία. Το πλάνο θεραπείας το καθοδηγεί ο ειδικός γιατρός, ο φυσικοθεραπευτής ή ο γιατρός σας. Οι συνηθισμένες προσεγγίσεις είναι οι εξής.

• Ξεκούραση και αλλαγή δραστηριοτήτων. Μείωση ή διακοπή της δραστηριότητας που επιβαρύνει, ιδίως αθλημάτων με πολλή έκταση της πλάτης, ώστε να επουλωθεί το οστό.
• Φυσικοθεραπεία. Ένα οργανωμένο πρόγραμμα για να δυναμώσουν οι μύες του κορμού που στηρίζουν τη μέση και να βελτιωθεί η ευλυγισία.
• Νάρθηκας. Σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να προταθεί νάρθηκας, για να περιοριστεί η κίνηση της σπονδυλικής στήλης όσο επουλώνεται ο ισθμός.
• Παραπομπή για χειρουργείο. Αν το έλλειμμα είναι ασταθές, προκαλεί σημαντική ολίσθηση ή δεν ανταποκρίνεται στη συντηρητική αντιμετώπιση, μπορεί να συζητηθεί χειρουργική επέμβαση. Η ακριβής απεικόνιση σε όρθια θέση βοηθά τους χειρουργούς να σχεδιάσουν την επέμβαση.

Πριν ξεκινήσετε μια θεραπεία, ή πριν αλλάξετε αυτή που ήδη κάνετε, αξίζει να έχετε μια λεπτομερή διάγνωση. Το αν η αιτία βρίσκεται στη λεκάνη, στα πόδια ή στη σπονδυλική στήλη αλλάζει το τι θα σας βοηθήσει πραγματικά.

Συχνές ερωτήσεις για τη σπονδυλόλυση